Selecteer een pagina

Politie: wie doet wat? -Jonger dan 17

Eerste Vaststellingen

Bij een “niet natuurlijk overlijden”, dit wil zeggen: een overlijden waarbij de doodsoorzaak niet onmiddellijk gekend is, wordt de politie opgeroepen. Wanneer een dokter dus vaststelt dat de persoon niet overleden is door ziekte, ouderdom of een andere natuurlijke oorzaak verwittigt hij/zij de politie.

De politie komt dan ter plaatse en heeft als taak om alle gegevens over het overlijden op te zoeken, op te schrijven in een proces-verbaal en het parket te verwittigen.

Het parket is verantwoordelijk voor het onderzoek. Zij worden door de politie verwittigd van het overlijden en zullen samen met hen proberen te achterhalen wat er precies gebeurd is.

Er kunnen foto’s genomen worden, alles kan worden opgemeten en uitgetekend. Afhankelijk van het onderzoek kunnen, op vraag van het parket, het labo en een wetsgeneesheer ter plaatse komen.

De taak van het gerechtelijke laboratorium is om het lichaam en de plaats te onderzoeken op sporen. Zij moeten zo proberen om meer duidelijkheid te brengen over wat er juist gebeurd is.

De wetsgeneesheer onderzoekt het lichaam op uitwendige sporen om zo ook trachten de doodsoorzaak te weten wanneer dit niet duidelijk is.

Autopsie

Wanneer er nog onduidelijkheden zijn over de juiste oorzaak van het overlijden of de omstandigheden waarin, kan het parket beslissen om de overleden persoon verder te laten onderzoeken door de wetsdokter.

Dit noemt “een autopsie” en dit onderzoek wordt meestal  gedaan in een speciaal ingerichte plaats, een soort operatiekamer. Meestal is dit in een apart gebouw van een ziekenhuis.

Daar gaat men ook inwendig nakijken of er sporen zijn die meer gegevens opleveren over de doodsoorzaak vb.maaginhoud, inwendige kwetsuren, enz..

In bepaalde gevallen kan ook een toxicologisch onderzoek (= zoeken naar gif of andere gevaarlijke stoffen) gevraagd worden van stalen die afgenomen werden tijdens de autopsie (bijvoorbeeld van bloed en urine) om na te gaan of er hierin sporen teruggevonden kunnen worden van alcohol, drugs, medicatie,…

Je moet er rekening mee houden dat de onderzoeksresultaten hiervan soms enige tijd op zich kunnen laten wachten.

Afscheid nemen

Familieleden of echte vrienden hebben het recht om afscheid te nemen van de persoon die overleden is.

Omdat een overlijden niet altijd meteen tot ons doordringt, beseffen we vaak pas dat iemand overleden is als we de overledene met onze eigen ogen zien.

Je hebt als nabestaande het recht om dit te doen … ook als minderjarige.

Dit kan heel moeilijk zijn en daarom laat je je hierbij best helpen door bijvoorbeeld een familielid of goede vriend(in). Eventueel kan hierbij ook een slachtofferbejegenaar van de politie helpen omdat deze hiervoor is opgeleid.

Indien het te moeilijk is, kan je aan iemand vragen om een foto te nemen van de overledene en vraag je deze te krijgen in een gesloten omslag. Indien je later toch spijt hebt dat je niet gaan kijken bent, dan heb je toch nog de foto.

Het afscheid nemen kan ook gebeuren vooraleer het lichaam overgebracht wordt voor autopsie MAAR dan moet dit van op een redelijke afstand gebeuren. Er moet een afstand bewaard worden om te voorkomen dat jouw haar of andere sporen op het lichaam van de overledene zouden terechtkomen, wat voor verwarring kan zorgen bij het onderzoek of de autopsie.

UITZONDERLIJK kan het parket beslissen om het afscheid nemen NIET te laten doorgaan. Zij hebben hiervoor hun redenen. Dit kan zijn omdat het een ingewikkeld onderzoek is of om te vermijden dat er andere sporen op het lichaam zouden komen (haar, vuil, …).

In dat geval kan je wel nog afscheid nemen wanneer het lichaam “vrijgegeven” wordt. Dit wil zeggen dat er geen verder onderzoek meer dient te gebeuren op het lichaam door de politie of het gerecht, en het parket de toestemming heeft gegeven om de overledene te begraven of cremeren.

Uitzonderlijk kan het ook nog zijn dat het parket beslist om crematie (verbranding van het lichaam) te verbieden. In zeldzame gevallen wil men voorkomen dat iemand gecremeerd wordt omdat er nog enkele onduidelijkheden zijn en men mogelijks het lichaam later nog wenst op te graven om er verder onderzoek op uit te voeren.

Bij het afscheid nemen op de plaats van overlijden, kan een slachtofferbejegenaar  vooraf gaan kijken hoe het lichaam erbij ligt. Als er geen slachtofferbejegenaar is, kan je dit eventueel aan een andere volwassene vragen. Hij/zij zal je dan beschrijven hoe het lichaam eruit ziet en dan mag je zelf beslissen of je wil te gaan kijken of toch liever niet.

Soms kan het gebeuren dat een lichaam/gezicht heel erge kwetsuren heeft en het hierdoor onherkenbaar of  niet meer om aan te zien is. Je kan dan zelf beslissen om pas afscheid te gaan nemen als de persoon bij de begrafenisondernemer ligt. Deze zal het lichaam zo toonbaar mogelijk maken. Laat je, indien mogelijk, vergezellen door iemand die je vertrouwt en steunt.

Je hebt ook het recht om afscheid te nemen op de plaats waar hij/zij overleden is. Bv. bij een verkeersongeval. Je laten helpen door de slachtofferbejegenaar of iemand anders, is ook hier zeker aan te raden.

Op drukke wegen of treinsporen kan het zijn dat het parket de toestemming weigert om afscheid nemen op de plaats van het gebeuren, omdat de plaats te gevaarlijk is.

Heel UITZONDERLIJK kan gevraagd worden aan nabestaanden om een lichaam te herkennen. Dit wordt zoveel mogelijk vermeden door vooraf uitgebreid opzoekingen te doen om iemand te identificeren (de naam opzoeken)  aan de hand van bijvoorbeeld littekens, tatoeages, gebitsgegevens,… Maar soms is dit niet voldoende en vraagt men aan de familie of kennissen om het lichaam te herkennen.

Dit zal aan minderjarigen nooit gevraagd worden

Het kan zijn dat nabestaanden nadien naar de plaats willen gaan waar iemand overleden is. Dat is normaal en kan helpen bij het verwerken van het overlijden.

Ook hier kan een slachtofferbejegenaar van de politie, slachtofferhulp van het CAW, een vriend of vertrouwenspersoon helpen als je dit wenst.

Teruggave van persoonlijke bezittingen

Als de overledene voorwerpen op zich droeg (sieraden, geld, portefeuille of andere voorwerpen) dan zal eerst beslist worden of het om overtuigingsstukken gaat of niet.

Als het gaat om “overtuigingsstukken” dan heeft men het over voorwerpen die het gerecht nodig heeft of zal gebruiken om de waarheid trachten te achterhalen over wat er gebeurd is.

De voorwerpen zullen beschreven worden en geïnventariseerd (opgelijst) worden. Zij zullen dan op de griffie (plaats waar voorwerpen en documenten van de politie bijgehouden worden) van de rechtbank bewaard worden. Deze kunnen dan, indien nodig, nadien nog onderzocht worden.

Zo is het ook mogelijk dat de originele afscheidsbrief in beslag genomen wordt om nadien eventueel verder te onderzoeken op sporen. Met toestemming van het parket kan mogelijk een kopie aan de nabestaanden gegeven worden, maar normaal wordt de zelfgeschreven brief teruggegeven aan de nabestaande of voor wie hij bestemd is.

Beslist het parket om deze voorwerpen toch terug te geven, omdat ze niet meer van belang zijn voor het onderzoek, dan kan de parketmagistraat beslissen om dit via de dienst slachtofferonthaal te doen. De dichtstbijzijnde familie zal dan via deze dienst gecontacteerd worden om met hen af te spreken om de voorwerpen terug in ontvangst te nemen. Het kan ook zijn dat dit gebeurt door de slachtofferbejegenaar of iemand anders van de politie

Zijn de voorwerpen GEEN overtuigingsstukken, dan zullen die ook beschreven, geïnventariseerd (opgelijst) en bewaard worden bij de politiedienst die het overlijden vastgesteld heeft. Zij worden nadien teruggegeven aan het dichtste familielid. Dit kan gebeuren door de politie of de slachtofferbejegenaar.

Heeft de overledene nog sieraden aan, dan blijven deze bij het lichaam en worden ze beschreven en geïnventariseerd. Als het parket nadien geen bezwaar heeft kunnen deze worden teruggegeven aan de dichtstbijzijnde familie.

De politie zal steeds een vermelding maken van deze voorwerpen en de eventuele teruggave wordt in een proces-verbaal beschreven.

Werking naargelang de oorzaak van het overlijden

Bij zelfdoding

Wanneer iemand dood wordt gevonden, gaat politie steeds de omstandigheden onderzoeken. Ook al lijkt het duidelijk om een zelfdoding te gaan, toch gaat de politie proberen na te gaan of er geen andere personen bij betrokken zijn.

Dit politioneel onderzoek kan -afhankelijk van de omstandigheden- bestaan uit foto’s nemen, buren bevragen, sporen onderzoeken, de plaats onderzoeken en beschrijven, eventueel telefonieonderzoek, sociale media checken, enz… om zo te onderzoeken of iemand daadwerkelijk zijn/haar leven wilde beëindigen.

Op verzoek van de parketmagistraat kunnen een wetsgeneesheer en mensen van het labo, gevraagd worden om op de plaats van het overlijden te komen om alle sporen op de plaats en/of het lichaam, te onderzoeken. De wetsgeneesheer zal eerst een uitwendig onderzoek doen op het lichaam om eventuele sporen van geweld of manipulaties op te zoeken.

Als de doodsoorzaak niet vast te stellen is op basis van dit uitwendig onderzoek, dan kan het parket beslissen om een inwendige autopsie (onderzoek van de organen, urine,…) uit te voeren. Dit gebeurt in een speciaal uitgeruste ruimte, meestal in een universitair ziekenhuis waar het lichaam ook inwendig nader onderzocht wordt.

De resultaten van dit onderzoek worden soms pas na meerdere dagen bekendgemaakt.

Soms kan ook een toxicologisch onderzoek gevraagd worden. Dan zal aan de hand van afgenomen stalen van de overledene bv. Van bloed of urine, nagegaan worden of er hierin bijvoorbeeld een overdosis aan geneesmiddelen of andere stoffen, teruggevonden worden.

Om meer inlichtingen te verkrijgen over de doodsoorzaak kan je contact opnemen met de dienst slachtofferonthaal. De justitieassistenten van deze dienst zullen aan de parketmagistraat die het onderzoek voert, vragen welke informatie al meegedeeld kan worden aan de nabestaanden. In principe is het onderzoek immers geheim, maar de magistraat kan toelating geven bepaalde gegevens (bv de doodsoorzaak) al mee te delen aan de nabestaanden.

Meer gedetailleerde gegevens kan men later bekomen door het lezen van het dossier. (zie rechten van de nabestaanden)

Afscheidsbrief

Als de overledene een afscheidsbrief nagelaten heeft, zal de politie deze “in beslag nemen”. Dit wil zeggen dat zij deze zullen bijhouden en onderzoeken op inhoud en eventueel– op vraag van het parket- op sporen zoals vingerafdrukken en analyse (ontleding) van het handschrift.

Als alle onderzoeken afgerond zijn en er geen onduidelijkheden meer zijn over de omstandigheden van het overlijden, kan de parketmagistraat beslissen om de originele brief terug te geven aan de nabestaanden. Er zal dan een kopie bij het dossier gestoken worden.

Als het niet mogelijk is om de originele afscheidsbrief te krijgen, dan kan er je wel een kopie bezorgd worden.

Indien je hierover nog vragen hebt, neem dan contact op met de lokale politie of de slachtofferbejegenaar.

Hulpverlening

Om een zelfdoding van een dierbare te verwerken, kan men hulp krijgen van verscheidene diensten en personen:

  •  De slachtofferbejegenaar kan instaan voor de eerste opvang en zal je uitleggen wat politie en parket doen. Hij kan je ook gericht doorverwijzen naar de verschillende hulpverleningsdiensten.
  • Slachtofferhulp bij het CAW. Door middel van een “doorverwijsformulier” kan de slachtofferbejegenaar van de politie je in contact brengen met de dienst slachtofferhulp. Hij/zij zal dit doorverwijsformulier mailen of faxen naar het CAW waarna slachtofferhulp je binnen de drie werkdagen zal contacteren om een afspraak te maken.

Indien nodig, zal slachtofferhulp je in contact brengen met meer  gespecialiseerde diensten zoals het Centrum Geestelijke Gezondheidszorg of andere.

 

  • Verder kan je nog terecht bij de Werkgroep Verder die zich vooral richt naar opvang van nabestaanden van zelfdoding.
  • Algemeen kan je natuurlijk ook terecht bij Tele-onthaal, (tel.: 106) Awel (tel:102)  en de zelfmoordlijn (tel.: 1318).

Verkeersongeval

Als iemand overleden is in een verkeersongeval, dan zal de politie de omstandigheden nauwgezet onderzoeken.

Zij doen dit door alles op te meten en uit te tekenen.

Zij zullen slachtoffers en/of getuigen verhoren.

Het parket kan beslissen om een verkeersdeskundige te laten komen die tot in de details alles zal onderzoeken en trachten een beeld te krijgen van de juiste omstandigheden van de aanrijding, rekening houdende met de remsporen, snelheid, afgelegd traject, weersomstandigheden, enz…

De betrokken bestuurders zullen normaal steeds een ademtest dienen te ondergaan. Ingeval dit niet mogelijk is, kan men overgaan tot een bloedafname / analyse om te onderzoeken of alcohol, drugs, medicatie,… een invloed zou kunnen gehad hebben op de omstandigheden van het ongeval.

Kan een betrokken bestuurder niet onmiddellijk verhoord worden omdat het niet mogelijk is (bv. zwaar gekwetst, coma, …) dan zal deze op een later tijdstip ondervraagd worden.

Ook hier kan het zijn dat het parket beslist om bepaalde voorwerpen (gsm, …) in beslag te nemen om de omstandigheden van een verkeersongeval te onderzoeken.

Hulpverlening bij verkeersongeval

Ook hier kan je voor opvang terecht bij de dienst slachtofferhulp bij het CAW.

Nabestaanden en slachtoffers van verkeersongevallen kunnen ook terecht bij vzw RondPunt waar lotgenoten met mekaar in contact kunnen komen in een zelfhulpgroep (mensen die elkaar helpen en begrijpen omdat ze hetzelfde meegemaakt hebben).

Het RondPunt heeft, in samenwerking met de vzw Zebra, een praktische gids gemaakt: “Als het verkeer je raakt”. Hierin vind je alle mogelijke informatie die te maken heeft met een verkeersongeval. Het is mogelijk dat je deze gratis kan bekomen bij de slachtofferbejegenaar van je politiezone of anders kan die besteld worden via

https://rondpunt.be/vorming-producten/producten/

Meer informatie kan je op de website van RondPunt vinden: https://rondpunt.be/over-ons/over-rondpunt/

Afhankelijk van de situatie kan je ook terecht bij het OVK (Ouders van Verongelukte Kinderen) http://www.ovk.be/ ; bijvoorbeeld als je een broer of zus verloren hebt in een verkeersongeval of je als jonge ouder geconfronteerd wordt met het verlies van een kind in het verkeer.

Weet ook dat er een dienst “Moderator” is die partijen van, onder andere een verkeersongeval, met mekaar in contact brengen. Hiervoor moeten beide partijen, slachtoffers en veroorzakers hun akkoord geven om bij mekaar te komen. Op deze manier kunnen soms vragen of bemerkingen uitgewisseld worden, wat kan helpen in de verwerking van het verlies.

http://moderator.be/

Natuurlijk/verdacht overlijden

Als iemand dood gevonden wordt en de politie kan niet direct een doodsoorzaak vinden, dan wordt dit beschouwd als een “verdacht overlijden”.

Het overlijden zal steeds moeten vastgesteld worden door een dokter. Als de dokter geen onmiddellijke doodsoorzaak vindt zal hij de politie verwittigen die zal contact opnemen met het parket.

Het parket kan, afhankelijk van de omstandigheden, bijkomend onderzoek laten uitvoeren.

Zij kunnen vragen aan de politie om de plaats af te sluiten, om een buurtonderzoek (vragen stellen aan de mensen die in de buurt wonen) uit te voeren, enz…

Een verdacht overlijden houdt niet noodzakelijk in dat er kwaad opzet mee gemoeid is zoals bvb “moord” of “doodslag”.

Als blijkt dat het overlijden het gevolg is van een natuurlijke oorzaak (ziekte, hartstilstand,…) komt in principe de dienst slachtofferbejegening van de politie niet meer tussen. Uiteraard kunnen er gevallen zijn waarin dit wel nog kan, bv. bij kinderen die rechtstreeks betrokken zijn of bij getuigen die de persoon gevonden hebben en heel erg overstuur zijn. In die gevallen kan je wel terecht bij de slachtofferbejegenaar om dan doorverwezen te worden naar de hulpverlening.

 

Indien uit het onderzoek blijkt dat er sprake is van een gewelddadig overlijden, kan het parket in bepaalde gevallen een onderzoeksrechter aanstellen die dan verantwoordelijk zal worden voor het onderzoek en dit verder zal opvolgen

Andere oorzaken

Overlijdt er iemand aan de gevolgen van een val, verdrinking, arbeidsongeval of iets anders waar niet onmiddellijk iemand dit veroorzaakt heeft, dan zal de politie mogelijk onderzoek doen naar de oorzaak van het overlijden en een proces-verbaal ( = officieel verslag over wat er gebeurd is) opstellen.

Het zou kunnen dat er dan nog andere diensten betrokken worden, afhankelijk van wat er gebeurd is. Bij een arbeidsongeval kan bijvoorbeeld de arbeidsinspectie of  milieu-inspectie ingeschakeld worden die de veiligheid op het werk moet onderzoeken.

Ook hier kan je geholpen worden door de slachtofferbejegenaar van de politie die je kan opvangen en informatie kan geven over hoe je dit kan verwerken.

Verschillende diensten

Spoorwegpolitie

Hoort bij de federale politie en werkt voornamelijk aan incidenten op treinen  en het Belgische spoorwegennet in het algemeen. Zij stellen ook de treinongevallen en treinzelfdodingen vast.

Wegpolitie

Valt ook onder de federale politie en houdt toezicht op de snelwegen.

De verkeersongevallen op de autosnelwegen worden vastgesteld door deze dienst.

Lokale politie

Is ingedeeld in zones en voert lokale opdrachten uit. Deze zones kunnen bestaan uit één of meerdere gemeenten en staan onder andere in voor de ordehandhaving (veiligheid), lokaal verkeer, recherche (politie die een misdrijf onderzoeken), wijkwerking, interventie en slachtofferbejegening.

Parket

Het parket wordt ook wel “openbaar ministerie” genoemd die o.a. trachten een crimineel feit te onderzoeken en te verklaren en om een dader te pakken.

Op het parket zitten “parketmagistraten” of ook “substituten (vervangers) van de  Procureur des Konings” genoemd.

De kerntaken van een parket zijn:

  •         Daders opsporen en voor de rechtbank brengen
  •         Opdrachten geven aan politie voor een onderzoek (bvb bewijzen zoeken)
  •         Beslissing nemen in een gerechtelijk dossier..

Onderzoeksrechter

De onderzoeksrechter is een speciaal aangestelde rechter van de rechtbank van eerste aanleg die een gerechtelijk onderzoek leidt.

Hij kan opdrachten geven aan de politie om bewijzen te zoeken van een misdrijf of om een dader te zoeken.

De onderzoeksrechter zoekt naar de waarheid waarbij hij zowel elementen in het voordeel als in het nadeel van de verdachte moet onderzoeken

Rechten van de nabestaanden

De gemeenschappelijke omzendbrief, col. 17/2012 inzake respectvol omgaan met de overledene, de mededeling van het overlijden, het waardig afscheid nemen en de schoonmaak van de plaats van de feiten ingeval tussenkomsten door de gerechtelijke overheden.

Hier kan je ook het officiële document inkijken.

Als nabestaande heb je niet enkel plichten maar ook rechten. Zo mag je bijvoorbeeld contact opnemen met iemand van het parket, mag je waardig afscheid nemen, het dossier inkijken, het origineel van een afscheidsbrief krijgen, enz…

Meer uitleg vind je in onderstaande rubrieken.

 Contactname met het parket

Weet dat je het recht hebt om een parketmagistraat te ontmoeten. De magistraat die verantwoordelijk is voor het dossier en dit beheert, kan op jouw vraag een afspraak maken om met hem over het dossier te praten. Uiteraard houdt hij/zij rekening met het geheim van het onderzoek!

Het is ook mogelijk dat de dienst slachtofferonthaal, in opdracht van de parketmagistraat, deze taak overneemt en je informeert over het dossier.

Reinigen van de plaats

Soms gebeurt het dat de plaats van het ongeval/overlijden, bebloed of besmeurd is. Als dit thuis is kan het als nabestaande emotioneel heel moeilijk zijn om deze plaats te reinigen. Er bestaan hiervoor gelukkig gespecialiseerde firma’s. Tot een bepaald bedrag kan dit voor de rekening van het gerecht zijn (tenzij het om een natuurlijk overlijden gaat, bvb een val van een trap). Meer informatie kan je bekomen bij de slachtofferbejegenaar van je politiezone.

Inzage in het dossier

Je hebt als nabestaande ook het recht om het dossier in te kijken nadat het afgesloten is.

Het is gerust mogelijk dat je nog met vragen zit over wat er nu juist gebeurd is, of je wenst te weten wat het resultaat van de autopsie is. In dat geval kan je het dossier gaan lezen op de dienst slachtofferonthaal van je arrondissement.

Best bel je eens naar deze dienst en leg je uit dat je het dossier wil inkijken. Zij zullen dan de dossierbeheerder op het parket contacteren en vragen of je het dossier mag inkijken. Het is mogelijk dat er aanvraagdocumenten dienen ingevuld te worden. Eens die toestemming er is, zal er een afspraak vastgelegd worden.

Soms kan dit nog heel wat gevoelens oproepen en kan het zijn dat je enige ondersteuning kan gebruiken. De dienst slachtofferonthaal kan eventueel hierbij helpen, maar ook slachtofferhulp van het CAW en eventueel de slachtofferbejegenaar van de politie kunnen een steun zijn. Zij kunnen ook helpen om de soms moeilijke woorden en termen te helpen vertalen naar begrijpbare taal.

Opvolging dossier

Je kan op de hoogte gehouden worden over het verder vervolg van het proces-verbaal dat opgesteld werd door de politie.

Ben je minderjarig, dan zal dit via je burgerlijke verantwoordelijke (vader en/of moeder) gebeuren die zich bij de politie als “benadeelde persoon” opgeeft.

Ben je meerderjarig, dan kan je dit zelf gaan doen.

Meestal wordt dit door de politie gevraagd ingeval je verhoord wordt of als je betrokken bent bij wat er gebeurd is. Als je dit niet zeker weet, of dit is nog niet gebeurd, neem dan contact op met de politie om dit te laten doen.

Het voordeel is dat je een advocaat mag aanstellen, dat je zaken mag toevoegen of een onderzoeksdaad mag aanvragen (bijvoorbeeld: verhoren van een getuige of iemand die je nuttig acht voor het dossier).

Men brengt je dan ook op de hoogte wanneer het onderzoek afgesloten wordt of als het onderzoek voor de rechtbank komt.

Daarnaast kan je ook een beroep doen op de dienst slachtofferonthaal van jouw gerechtelijk arrondissement.

ROUWKOST

Wanneer iemand dichtbij plots veraf is.

© 2018 Rouwkost.

Het maken van deze website, dat konden we niet alleen. We zijn volgende organisaties dan ook zeer dankbaar: 

  • Politiezone AMOW 
  • vzw Ambras 
  • Provincie Vlaams-Brabant

Volg Ons

Share This